Kişi Borcu Hesaplama Nasıl Yapılır? Anlatımı ve Videosu



Kişi borcu, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğine göre açılır ve Tahsil edilir. Bu Yönetmelik, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Detay İçin Tıklayın: 71.Madde Dayanağı Görmek için tıklayın

Kamu zararı Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. __________________ (1) Bu madde başlığı “Sayıştayın denetlenmesi” iken, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle değiştirilmiş ve maddenin başına “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve” ibaresi eklenmiş; daha sonra maddenin başlığında ve metninde yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve” ibareleri 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanunun 55 inci maddesiyle çıkarılmıştır. 8687 Kamu zararının belirlenmesinde; a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması, b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması, c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması, d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması, e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması, f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.) g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, Esas alınır. (Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir. (Değişk son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.(1)

Mutemetler gerek maaş olsun gerekse taşınırlar yada Taşımalı ödemelerle birlikte bir çok ödeme işlemi yapmaktadırlar. Bu ödemelerin kontrolleri sağlandıktan sonra ödeme gerçekleştirme yetkilisi tarafından onaylanarak ödeme işlemi gerçekleşir. İş yoğunluğu yada belgelerin yanlış anlaşılmaları nedeniyle bazen bu ödemelerin usulüne göre ödenmediği yada ödeme unsurlarının gerekli mevzuatlara uygun olmadığı yapılan kontrollerde tespit edilir. Bu sayıştaylarca yapılan kontroller sonucunda yada kontrol yapılmadan yapılan yanlışlığın fark edilmesi sonucu fazla ve yersiz ödenen ücretlerin ilgililerden tahsil edilme işlemleri aşamalarına işlemlerine kişi borcu ve tahsil işlemleri diyoruz.

Genelde kurumlarda bunun adına Sehven ödenen ibaresi kullanarak resmi dilde düzeltme yapılmaktadır. Ama bazende kasıt ve ard niyetli yapılan işlemlerde olabilmektedir.Bunların işlemleri ayrı bir makalede ele alınacaktır.

Sorumluluk MADDE 5- (1) Kanunun ilgili maddeleri gereğince, kamu görevlileri; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, yönetilmesinden, kullanılmasından, korunmasından, kötüye kullanılmaması ve her an hizmete hazır bulundurulması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludurlar. (2) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararının geri ödenmesi sürecine, kamu görevlileri ile birlikte ilgililer de dahil edilir.


Şimdi baştan sona bir kişi borcu işlemini örneklerle anlatalım:

Kişi borçları çeşitli ödemeler sonucunda açılmaktadır. Biz bu yazımızda fazla ödenen Maaş aylığı ödemenin Tahsili yönünde örnek vereceğiz. Mantık aynı olacağı için neyin ödendiği çok önemli değildir. Önemli olan Kişi borcunun nasıl açılacağı, nasıl tahsil edileceği ve uygulanacak yasal fazilerle birlikte yazışma ve tahakkuklar ele alınacaktır.

Öncelikle fazla ödenen ödeme çeşidinin tahakkukunu yapıyoruz. Tahakkuk bordrosu aşağıdaki gibi tanzim edildi. (Hata olabilir dikkate almayın)

Bu tahakkuk bordrosunda fazla ödenen 741,76 TL hesaplandıktan sonra artık alınacak bu miktarın geri tahsili için yasal yazışmalara gececeğiz. Artık tahsil edilecek miktar belli.

Biz bu durumu fark ettik yada sayıştay tarafından yazı ile bildirildi ve tahsil edilmesi gerekiyor. Bu durumda illa kontrol edilip birilerinin tahsil edin demesi gerekmiyor. İşimizin sorumluluğu adına yapılan işi 2 kere kontrol etmek bizim için her zaman yararlıdır. Ayrıca çalışan insan hata yapar, hiç çalışmayan hata yapabilirmi?..

Durum tespit edildi ve tahsil tahakkukunu hazırladık.
 

Alacak takip dosyası MADDE 8- (1) Tespit edilerek kamu idarelerine bildirilen kamu zararından doğan alacakların her biri için merkezde strateji geliştirme birimlerince taşrada ise takibe yetkili birimce alacak takip dosyası açılır.


Şimdi eğer bu işi yapacaksak mutlaka arşivimizin sağlam olması gerek. Yeni başlayan arkadaşlara tavsiyem KİŞİ BORCU adında bir kllasör açmaları yönündedir. Tüm kişi borçlarını bu dosyada barındırmaları ileride teftişlerde cevap vermeleri adına çok işe yarayan bir prensiptir. Maaş dosyaları içinde saklarsanız geriye dönük çokzor bulursunuz..

Şimdi dosya açılmasında ilk etap olarak;

Öncelikle borç çıkarılan personele yazı yazılacak. MEB'de bu işlem tam otomasyon olarak hazırlanıyor. MEBBİS sisteminde Kişi borcu açılıyor tüm yazışmalar hazır olarak geliyor.

Yazar: Halil Tuğrul Sümer


Kişi Borcu Hesaplama Nasıl Yapılır? Anlatımı ve Videosu